∙ Azərbaycan Respublikasında tütün və analoji məhsulların uyğunluğunun qiymətləndirilməsi formaları ∙
Azərbaycan Respublikasının “Tütün və analoji məhsulların təhlükəsizliyi haqqında” milli texniki reqlamenti tütün məmulatlarının istehsalında istifadəsi qadağan olunan əlavələri müəyyən edir, habelə tütün və analoji məhsulların markalanmasına və qablaşdırılmasına dair tələbləri müəyyənləşdirir.
Azcert Məhsul Sertifikatlaşdırma Orqanı aşağıdakı tütün və analoji məhsulların uyğunluğunun qiymətləndirilməsi üzrə xidmətlər göstərir:
- iylənən tütün, əl ilə bükülən siqaretlər üçün tütün, qəlyan tütünü və digər tütün məmulatları;
- siqaretlər, siqarillalar və siqarlar;
- elektron siqaretlər, kartriclər, nikotintərkibli mayelər və digər analoji məhsullar;
- kretek, bidi və digər tütün məmulatları.
Azərbaycan Respublikasının “Tütün və tütün məmulatları haqqında” Qanununun 18.3-cü maddəsinə uyğun olaraq bütün tütün məmulatları sanitariya-gigiyena qeydiyyatından keçməli və Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin dövlət gigiyena reyestrinə daxil edilməlidir.
Tütün və analoji məhsulların uyğunluğunun qiymətləndirilməsi (təsdiqi) deklarasiya və ya sertifikatlaşdırma formasında həyata keçirilir.
Siqaretlər üçün uyğunluq deklarasiyası aşağıdakı sxemlərdən biri üzrə rəsmiləşdirilə bilər:
- 3d və 6d sxemləri – seriyalı istehsal olunan siqaretlər üçün tətbiq edilir. Hər iki sxem üzrə istehsalat nəzarətinin həyata keçirilməsi və məhsulun sınaqlardan keçirilməsi tələb olunur. 6d sxemi üzrə uyğunluğun qiymətləndirilməsi zamanı müəssisənin idarəetmə sistemi sertifikatlaşdırılmış olmalıdır.
- 4d sxemi – siqaret məhsullarının partiyası üçün tətbiq edilir.
Digər tütün məhsulları və analoji məmulatlar üçün uyğunluq deklarasiyası aşağıdakı sxemlər üzrə rəsmiləşdirilə bilər:
- 1d sxemi – seriyalı istehsal olunan tütün məhsulları üçün;
- 2d sxemi – tütün məhsulları partiyası üçün.
“Tütün və analoji məhsulların təhlükəsizliyi haqqında” texniki reqlamentin 1 nömrəli əlavəsində sertifikatlaşdırılmalı məhsulların siyahısı müəyyən edilir. Tütün məhsullarının sertifikatlaşdırılması zamanı aşağıdakı sxemlər tətbiq olunur:
- 1c və 2c sxemləri – seriyalı istehsal olunan məhsulların sertifikatlaşdırılması üçün tətbiq edilir. Ərizəçi (istehsalçı və ya onun səlahiyyət verdiyi nümayəndə) akkreditə olunmuş sertifikatlaşdırma orqanına müraciət etməlidir. Sertifikatlaşdırma orqanı istehsal vəziyyətinin təhlilini aparır, sertifikatlaşdırılan tütün məhsullarından nümunələr seçir və onları akkreditə olunmuş sınaq laboratoriyasına təqdim edir. 2c sxemi üzrə sertifikatlaşdırma zamanı müəssisənin idarəetmə sistemi sertifikatlaşdırılmış olmalıdır.
- 4c sxemi – məhsul partiyasının sertifikatlaşdırılması üçün tətbiq edilir. Sertifikatlaşdırma üçün müraciət idxalçı, istehsalçı və ya onun səlahiyyət verdiyi nümayəndə tərəfindən təqdim edilə bilər. Sertifikatlaşdırma orqanı məhsul nümunələrini seçir və sertifikatlaşdırma sınaqlarının aparılması üçün akkreditə olunmuş sınaq laboratoriyasına göndərir.
Azərbaycan Respublikasının “Tütün və analoji məhsullar haqqında” milli texniki reqlamentinin tələbləri aşağıdakı məhsullara şamil edilmir:
- müxtəlif təyinatlı sınaqların, tədqiqatların və ölçmələrin aparılması, habelə avadanlıqların kalibrlənməsi məqsədilə nümunə qismində Azərbaycan Respublikasının ərazisinə idxal olunan tütün və analoji məhsullara;
- sərgilərdə, yarmarkalarda və digər təqdimat tədbirlərində nümayiş etdirilməsi məqsədilə Azərbaycan Respublikasının ərazisinə gətirilən tütün və analoji məhsullara;
- Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş digər hallarda istifadə olunan tütün və analoji məhsullara.
∙ Azərbaycan Respublikasında tütün məhsullarının sertifikatlaşdırılması və deklarasiya edilməsi mərhələləri ∙
Tütün məhsulları üzrə uyğunluq sertifikatının rəsmiləşdirilməsi proseduru aşağıdakı mərhələlərdən ibarətdir:
- ərizəçi akkreditə olunmuş məhsul sertifikatlaşdırma orqanına müraciət etməlidir;
- məhsula dair texniki və texnoloji sənədləri sonrakı təhlil üçün sertifikatlaşdırma orqanına təqdim etməlidir;
- zərurət olduqda, istehsal vəziyyətinin qiymətləndirilməsi məqsədilə sertifikatlaşdırma orqanının ekspertlərinə istehsal sahələrinə çıxış imkanı yaratmalıdır;
- akkreditə olunmuş sınaq laboratoriyasında sınaqdan keçirilməsi üçün məhsul nümunələrinin seçilməsi prosedurunun aparılması məqsədilə məhsulu sertifikatlaşdırma orqanının ekspertinə təqdim etməlidir;
- məhsul nümunələrinin akkreditə olunmuş sınaq laboratoriyasında sınaqdan keçirilməsi həyata keçirilir.
Yuxarıda göstərilən mərhələlər başa çatdıqdan sonra sertifikatlaşdırma orqanının ekspertləri məhsulun təhlükəsizliyini təsdiq edən sübutları təhlil edir və uyğunluq sertifikatının verilməsi və ya məhsulun təhlükəsizlik tələblərinə uyğun olmaması barədə qərar qəbul edirlər. Müsbət qərar qəbul edildikdə, sertifikatlaşdırma orqanının ekspertləri tələb olunan sənədləri müvafiq reyestrə daxil edir və uyğunluq sertifikatını qeydiyyata alırlar.
Tütün məhsulları üzrə uyğunluq deklarasiyasının rəsmiləşdirilməsi proseduru aşağıdakı mərhələlərdən ibarətdir:
- ərizəçi məhsula dair texniki və texnoloji sənədləri müstəqil şəkildə toplayır və təhlil edir;
- məhsul nümunələrini seçərək sınaq üçün akkreditə olunmuş sınaq laboratoriyasına təqdim edir;
- sınaq protokollarını təhlil edir və zərurət olduqda istehsalat nəzarətini həyata keçirir;
- toplanmış sübutlar əsasında uyğunluq deklarasiyasını rəsmiləşdirir.